Barwa jest wrażeniem, nie cechą przedmiotu. Mózg rozpoznaje ją, gdy oko odbiera fale elektromagnetyczne o długości mniej więcej od 380 do 780 nanometrów — a człowiek potrafi rozróżnić do dziesięciu milionów kolorów. Żeby dało się o nich rozmawiać precyzyjnie, powstały systemy klasyfikacji. Najpopularniejszy z nich to NCS.
Jak zbudowany jest system NCS
Opiera się na sześciu barwach elementarnych:
- cztery chromatyczne ułożone na kole: żółta (Y), czerwona (R), niebieska (B) i zielona (G),
- dwie achromatyczne poza kołem: biała (W) i czarna (S).
Kolory podstawowe dzielą koło na cztery równe części, co 90 stopni. Dzięki temu każdy odcień pośredni da się opisać liczbowo — jako proporcję dwóch sąsiednich barw.
Jak czytać kod
Oznaczenie Y90R znaczy: barwa żółta przesunięta o 90% w stronę czerwieni. Czyli w praktyce niemal czysta czerwień z lekkim żółtym podtonem.
Ta sama logika działa dla pozostałych ćwiartek koła: R50B to kolor w połowie drogi między czerwienią a niebieskim, czyli fiolet.
Do czego to się przydaje: mając kod, dobierzesz kolor u dowolnego producenta farb i uzyskasz ten sam odcień, niezależnie od nazwy handlowej. Nazwy typu „Satynowy Wrzos” różnią się między markami — kod NCS nie.
Obok NCS funkcjonują też inne systemy klasyfikacji wizualnej, między innymi DIN i Munsell.
Dlaczego ten sam kolor wygląda inaczej w dwóch pomieszczeniach
To najczęstsze rozczarowanie po malowaniu: próbka ze sklepu wyglądała inaczej niż ściana. Wpływ ma kilka czynników.
Rodzaj oświetlenia
Ten sam przedmiot wygląda inaczej w mocnym świetle i w cieniu, ale ważniejsza jest barwa światła:
- Światło ciepłe ożywia barwy ciepłe, a chłodne tłumi i nadaje im szarawy odcień.
- Światło zimne wzmacnia barwy chłodne, a wygasza ciepłe.
Dlatego próbkę koloru trzeba oglądać w tym pomieszczeniu, w którym ma być użyty — i o tej porze dnia, kiedy najczęściej się w nim przebywa.
Jasność i kolor tła
Przedmiot na jasnym tle wydaje się ciemniejszy niż ten sam na ciemnym. Podobnie barwa zestawiona z inną, bardziej intensywną, wygląda na bledszą.
To wyjaśnia, czemu kolor wybrany z małej próbki na białej karcie potrafi zaskoczyć po pomalowaniu całej ściany.
Właściwości powierzchni
Zdolność powierzchni do odbijania poszczególnych długości fal decyduje o tym, które kolory są pochłaniane. Znaczenie ma też kierunek patrzenia — ale tylko przy powierzchniach błyszczących. Przy ścianach i meblach matowych kąt obserwacji nie robi różnicy.
Dobór koloru do pomieszczenia
Zacznij od światła dziennego
- Pomieszczenia mocno nasłonecznione — barwy stonowane, jeśli nie chcesz mocnego kontrastu.
- Pomieszczenia z małą ilością światła dziennego — kolory cieplejsze, które ożywiają wnętrze.
Ciemne i intensywne kolory wymagają mocnego światła. Dlatego stosuje się je zwykle tam, gdzie przebywa się rzadziej i głównie wieczorem.
Kolorem można modelować przestrzeń
To najbardziej praktyczne zastosowanie całej tej wiedzy:
- Barwy intensywne wizualnie przybliżają powierzchnię.
- Barwy jasne i chłodne oddalają.
Stąd prosta zasada: w małych pokojach pastele i jaśniejsze odcienie, w dużych spokojnie kolory ciemne i intensywne. Tę samą regułę stosuje się do pojedynczej ściany — pomalowanie ciemnym kolorem ściany na końcu wąskiego pomieszczenia optycznie je skraca.
Najczęściej zadawane pytania
Czy kod NCS działa u każdego producenta farb?
Wzorniki NCS są powszechnie używane przez mieszalniki, więc podając kod, dostaniesz ten sam odcień niezależnie od marki. To najpewniejszy sposób na dobranie koloru do istniejącej już ściany.
Jak sprawdzić kolor przed pomalowaniem całości?
Pomalować próbką fragment ściany o wymiarach co najmniej metr na metr i obejrzeć o różnych porach dnia. Małe próbniki papierowe wprowadzają w błąd, bo działa na nie kolor tła i sąsiedztwo innych barw.
Co znaczą litery S i W w kodzie NCS?
S to czerń (od szwedzkiego svart), W to biel. Pełny zapis NCS zawiera też informację o czarności i chromatyczności — czyli o tym, ile w kolorze czerni i jak jest nasycony.
Czy warto kupować farbę z mieszalnika?
Tak, jeśli zależy ci na konkretnym odcieniu — wybór jest nieporównywalnie większy niż wśród gotowych. Kupuj jednak od razu całą potrzebną ilość: kolejna partia mieszana po tygodniu może różnić się minimalnie odcieniem.
Dlaczego ściana po wyschnięciu ma inny kolor niż zaraz po malowaniu?
Farby emulsyjne jaśnieją podczas schnięcia — mokra powłoka jest ciemniejsza. Ocenę koloru odkłada się do pełnego wyschnięcia, zwykle na następny dzień.
Ile kolorów naraz w jednym wnętrzu?
Zwykle trzy: baza, kolor uzupełniający i akcent. Powyżej tej liczby trudno zapanować nad spójnością, zwłaszcza w małym mieszkaniu, gdzie widać kilka pomieszczeń naraz.
Zdjęcie Sigma.
Zobacz też
- Psychologia barw – jak działają na nas kolory
- Zieleń i ciemne odcienie – kolorystyczne trendy na 2017 roku
- Miejsce do pracy w domu – wybierz kolor!
