Streszczenie
COP i SCOP Pompy Ciepła: Jak Wybrać Najbardziej Efektywne Urządzenie?
Co to jest współczynnik COP pompy ciepła?
Współczynnik COP (Coefficient of Performance) to stosunek energii cieplnej oddanej przez pompę ciepła do energii elektrycznej pobranej. Im wyższa wartość COP, tym pompa jest bardziej efektywna. zobacz szczegóły →
Czym różni się COP od SCOP?
COP opisuje efektywność w konkretnym punkcie pracy, a SCOP (Seasonal Coefficient of Performance) uwzględnia zmienne warunki pracy w ciągu całego sezonu grzewczego i pozwala lepiej oszacować koszty eksploatacji. zobacz szczegóły →
Co oznacza A7W35?
To oznaczenie warunków testowych dla pompy ciepła powietrze-woda: A – powietrze, W – woda, 7 – temperatura powietrza zewnętrznego 7°C, 35 – temperatura wody grzewczej 35°C. zobacz szczegóły →
Jak zwiększyć efektywność pompy ciepła?
Można to zrobić poprzez zastosowanie sprężarki inwerterowej, paneli fotowoltaicznych, regulatora sterującego instalacją c.o. i c.w.u., a także dbając o niską temperaturę wody w instalacji grzewczej. zobacz szczegóły →
Data aktualizacji: 18 września 2025
Poszukując pompy ciepła, chcemy wybrać jak najoszczędniejsze urządzenie, tak aby szybko uzyskać zwrot z inwestycji oraz nie przepłacać za rachunki. W takiej sytuacji nasuwa się pytanie: na jakie wskaźniki powinniśmy zwracać uwagę przy doborze i co porównywać? W tym artykule przedstawiamy odpowiedzi na te i inne pytania.
Z tekstu dowiesz się:
- czym jest współczynnik COP pompy ciepła,
- co oznacza numer A7W35,
- jaki wpływ na wydajność pompy ciepła ma sprężarka,
- czym współczynnik SCOP różni się od COP.
Współczynnik COP pompy ciepła oraz jego odpowiednik, współczynnik SCOP, stanowią podstawowe miary wydajności pracy pompy ciepła w budynku. Co oznaczają, jak się je mierzy oraz dlaczego warto zwrócić na nie uwagę przed zakupem pompy ciepła? Podpowiadamy!
Czym jest współczynnik COP i jaki jest wzór współczynnika COP?
O efektywności pompy ciepła w konkretnym punkcie pracy mówi nam COP współczynnik efektywności, czyli coefficient of performance. Jest to stosunek energii oddanej (ciepła) do energii pobranej (czyli energii elektrycznej – prądu). Im wyższa jest wartość współczynnika COP, tym lepiej. Współczynnik ten jest mierzony w warunkach laboratoryjnych dla określonych warunków pracy pompy ciepła, takiej jak np. flexoCOMPACT marki Vaillant.
Współczynnik COP w głównej mierze zależy od temperatur, w jakich pompa ciepła pracuje, a dokładniej od temperatur górnego oraz dolnego źródła. Dlatego im wyższą temperaturę wytwarza pompa ciepła i im niższa jest temperatura dolnego źródła ciepła (np. powietrze zewnętrzne, odwierty), tym wartość współczynnika COP jest niższa. Można to również wyrazić za pomocą wzoru współczynnika COP: COP = QHP / EEL, gdzie QHP – ciepło oddawane przez pompę [J], a EEL to energia elektryczna pobierana przez pompę [J].
Pompa ciepła do domu – co oznacza informacja A7W35?
Przy współczynniku COP dla pomp ciepła powietrze-woda pojawia się najczęściej informacja A7W35. Co to znaczy? Litery A i W oznaczają powietrze (air) i wodę (water). Natomiast 7 to temperatura powietrza zewnętrznego (7°C), a 35 – temperatura wody grzewczej w instalacji (35°C). Są to więc warunki osiągane dla ogrzewania podłogowego.
Jeśli zamiast 35°C pojawiłaby się temperatura typowa dla grzejników, np. 55°C (oznaczenie A7W55), wtedy wartość COP będzie niższa niż dla 35. Poza tym, w zależności od producenta, podawane są różne temperatury powietrza zewnętrznego. Tych punktów temperatury jest kilka (-15, -7, -2, 0, +2, +7, +10). W idealnych, laboratoryjnych warunkach wartość współczynnika może wynosić maksymalnie około 9. To oznacza, że pompa, pobierając 1 kW energii elektrycznej, może dostarczyć 9 kWh ciepła. W rzeczywistości występują jednak straty energii podczas przekazywania ciepła, zarówno w parowniku, jak i w skraplaczu, oraz tarcie ruchomych elementów sprężarki.
Sprężarka – jaki ma wpływ na wartość współczynnika COP?
Sprawność urządzenia w znacznym stopniu zależy zatem od jakości podzespołów oraz zastosowanych w pompie ciepła rozwiązań. Jednym z głównych i najbardziej energochłonnych elementów w pompie ciepła jest sprężarka. Sprężarka zwana inwerterową jest coraz częściej wyposażeniem nowoczesnych pomp ciepła. Charakteryzuje się możliwością płynnej regulacji mocy grzewczej pompy.
Kiedyś pompy ciepła wyposażone były w sprężarki rotacyjne, jednostopniowe stosowane wyłącznie w układzie typu ON/OFF, głównie do podgrzewania ciepłej wody. Zaletami sprężarek inwerterowych w porównaniu do tych jednostopniowych są przede wszystkim niski prąd rozruchowy i mniejsze koszty eksploatacji w przypadku długotrwałej pracy.
Oprócz sprężarki wpływ na współczynnik COP mają również zawór rozprężny, wymienniki płytowe oraz pompy obiegowe. Wartość COP nie mówi o kosztach eksploatacji, ale daje możliwość porównania pomp ciepła od różnych producentów w tych samych warunkach.
Współczynnik COP a zmienność warunków pracy pompy ciepła – SCOP
Warunki pracy pompy ciepła zmieniają się w dosyć dużym zakresie podczas sezonu grzewczego, dlatego COP nie jest najlepszym wskaźnikiem do określania kosztów eksploatacji pompy ciepła. Opracowano zatem metodę obliczania współczynnika SCOP – czyli sezonowego współczynnika efektywności (seasonal coefficient of performance). Pozwala on dokładniej oszacować koszty eksploatacji.
Współczynnik jest wyznaczany zgodnie z normą EN 14825 na podstawie warunków klimatycznych, określonych godzin pracy pompy ciepła w danych temperaturach oraz przypadającym im procencie obciążenia. Jasno przedstawiona jest moc grzewcza, którą ma zapewnić pompa w temperaturze obliczeniowej dla danych warunków klimatycznych. Uwzględnia zmiany parametrów dolnego i górnego źródła ciepła występujące w praktyce.
Współczynnik SCOP determinuje klasę energetyczną urządzenia widoczną na etykiecie efektywności energetycznej, która jest obowiązkowa od września 2015 na pompach ciepła o mocy znamionowej do 70 kW. Znając wartość współczynnika SCOP, można obliczyć przybliżone zużycie energii elektrycznej przez pompę ciepła. W tym celu należy roczne zapotrzebowanie budynku na ciepło podzielić przez wartość współczynnika SCOP pompy ciepła.
A w jaki sposób możemy określić współczynnik efektywności SCOP pompy na cele c.o.? Mnożąc podaną w karcie wartość współczynnika efektywności energetycznej dla klimatu umiarkowanego przez wartość średniego współczynnika nakładu energii pierwotnej (w przypadku energii elektrycznej wynosi on 2,5). W uproszczeniu możemy zastosować wzór SCOP = ηs × 2,5, jednak przy pompach ciepła należy jeszcze uwzględnić korektę związaną z rodzajem zastosowanego sterownika oraz pomp obiegowych, np. dla pomp powietrznych (ηs +sterowniki [1-5%]). Do oszacowania SCOP można również wykorzystać kalkulator efektywności dostępny na stronie PORT PC.
Rozszerzenie systemu grzewczego o dodatkowe elementy może pomóc w podniesieniu współczynnika efektywności pompy ciepła COP m.in. dzięki zainstalowaniu paneli fotowoltaicznych lub regulatora, który pozwoli na sterowanie instalacją c.o. i c.w.u. Poza tym warto zwrócić uwagę na parametry pracy pompy ciepła. COP będzie osiągał tym większą wartość, im niższa będzie temperatura instalacji grzewczej w budynku.
Na wartość współczynnika COP, jak widać, wpływa wiele czynników. Ich uwzględnienie na etapie projektu instalacji pozwala na uzyskanie najlepszych efektów. Prócz możliwie niskiej temperatury wody w instalacji kluczowe jest również zastosowanie odpowiedniej średnicy rur w celu uzyskania wymaganego przepływu wody. Warto pamiętać, że ważną rolę w całym procesie odgrywa doświadczona firma projektowa i wykonawcza.
